Δημοσιεύτηκε η 11η ετήσια αξιολόγηση OpenDataMaturity(ODM) 2025 από την Ευρωπαϊκή Πύλη Δεδομένων (data.europa.eu), παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της προόδου των ευρωπαϊκών χωρών στη διάθεση και επαναχρησιμοποίηση δημόσιων δεδομένων. Φέτος αξιολογήθηκαν 36 χώρες: τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, τρεις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία) και έξι υποψήφιες χώρες (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία, Ουκρανία).
Οι τέσσερις διαστάσεις αξιολόγησης
Η μεθοδολογία αξιολογεί τέσσερις βασικές διαστάσεις:
- Πολιτική (Policy): Εθνικές στρατηγικές και μοντέλα διακυβέρνησης για τα ανοικτά δεδομένα
- Πύλη (Portal): Λειτουργικότητα και χρηστικότητα των εθνικών πυλών δεδομένων
- Ποιότητα (Quality): Ποιότητα μεταδεδομένων και συμμόρφωση με πρότυπα όπως το DCAT-AP
- Αντίκτυπος (Impact): Μέτρηση της επαναχρησιμοποίησης και του κοινωνικού/οικονομικού οφέλους
Ο μέσος όρος των συμμετεχουσών χωρών ανέρχεται στο 81,1%, με σημαντική πρόοδο σε όλες τις διαστάσεις σε σχέση με προηγούμενα έτη.
Βασικές τάσεις 2025
Η έκθεση αναδεικνύει σημαντικές τάσεις:
- High-Value Datasets: Αυξημένη εστίαση στα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας (γεωχωρικά, περιβαλλοντικά, στατιστικά κ.ά.)
- Τεχνητή Νοημοσύνη: Χρήση AI για βελτίωση ποιότητας μεταδεδομένων
- Διαλειτουργικότητα: Ευρύτερη υιοθέτηση προτύπων DCAT-AP
- Μέτρηση αντίκτυπου: Περισσότερες χώρες αναπτύσσουν μεθοδολογίες αξιολόγησης
Η διάσταση της πολιτικής παραμένει η ισχυρότερη. Πολλές χώρες ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη διακυβέρνηση των ανοιχτών δεδομένων, επικαιροποιούν συχνότερα τις εθνικές στρατηγικές τους και συνεχίζουν την εφαρμογή του Κανονισμού για τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας. Η ύπαρξη σαφών θεσμικών πλαισίων και στρατηγικής κατεύθυνσης αποδεικνύεται καθοριστική για τη βιώσιμη ανάπτυξη των ανοιχτών δεδομένων.
Iδιαίτερη βελτίωση καταγράφεται και στις εθνικές πύλες ανοιχτών δεδομένων. Μετά από μια μικρή κάμψη την προηγούμενη χρονιά, οι πύλες επανέρχονται δυναμικά με νέες λειτουργίες που διευκολύνουν τον εντοπισμό και την πρόσβαση στα δεδομένα, καλύτερη υποστήριξη προς τους φορείς που δημοσιεύουν δεδομένα και πιο σαφή σχέδια για τη μακροχρόνια βιωσιμότητά τους.
Η ποιότητα των δεδομένων βελτιώνεται χάρη σε πιο ολοκληρωμένες πρακτικές μεταδεδομένων, στην ευρύτερη υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων όπως το DCAT-AP, καθώς και στη δημοσίευση πληρέστερων χρονοσειρών. Η βελτίωση αυτή ενισχύει την αξιοπιστία και τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων από πολίτες, επιχειρήσεις και ερευνητές.
Παράλληλα, η διάσταση του αντίκτυπου συνεχίζει να αναπτύσσεται σταδιακά. Όλο και περισσότερες χώρες αναπτύσσουν μεθόδους για να μετρούν τα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη των ανοιχτών δεδομένων. Η έκθεση παρουσιάζει χαρακτηριστικά παραδείγματα πραγματικού αντίκτυπου, όπως η αξιοποίηση δεδομένων υγείας για τη βελτίωση διαδικασιών πιστοποίησης νοσοκομείων, η χρήση γεωχωρικών και πολιτιστικών δεδομένων για τον έξυπνο αστικό σχεδιασμό, καθώς και εφαρμογές που βοηθούν αγρότες να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκονται οι χώρες “Trendsetters” – αυτές που θέτουν τα πρότυπα και αποτελούν παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών με χώρες όπως η Γαλλία , η Πολωνία , η Ουκρανία και η Εσθονία να βρίσκονται στις πρώτες θέσεις. Στο τέλος της κατάταξης, στην κατηγορία “Beginners”, βρίσκονται χώρες που έχουν σημαντική υστέρηση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε αυτή την κατηγορία βρίσκονται χώρες όπως η Κροατία, η Βουλγαρία, η Μάλτα και η Ελλάδα.